ხსენების დღე: 21 მაისი (3 ივნისი)
ქრისტიანთა ეს დიდი და სახელგანთქმული მეუფე კონსტანციუს ქლორის (რომის იმპერიის უკიდურესი დასავლეთი ნაწილების მმართველის) და ნეტარი ელენეს ძე იყო. ის 272 წელს დაიბადა, ზოგიერთი ცნობით, დარდანიის ქალაქ ნაისში. 306 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადეს. 312 წელს, როცა შეიტყო, რომ მაქსენციუსი და მაქსიმინე მის წინააღმდეგ გაერთიანდნენ, მაქსენციუსს შეუტია და ძლევამოსილად დაამარცხა. მეორე დღეს კონსტანტინე ზეიმით შევიდა რომში და სენატმა ის დასავლეთის იმპერატორად გამოაცხადა. 324 წელს ის დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ერთპიროვნული მმართველი გახდა. მისი მეფობისას და მისი წყალობით ეკლესიის ყოველგვარი დევნა შეწყდა. 325 წელს მან ნიკეაში პირველი მსოფლიო კრება შეკრიბა. 324 წელს ძველ ქალაქ ბიზანტიონში თავისი სახელმწიფოს ახალი დედაქალაქის საფუძველი ჩაუყარა და 330 წლის 11 მაისს საზეიმოდ გახსნა, თავისი სახელით კონსტანტინოპოლი უწოდა. ნიკომიდიასთან ავად გამხდარმა ღვთაებრივი ნათლობის მიღება ითხოვა და, წმინდა საიდუმლოებათა ღირსი რომ გახდა, 337 წელს, 21 ან 22 მაისს, სულთმოფენობის დღეს, სამოცდახუთი წლის ასაკში აღესრულა. რაც შეეხება მის წმინდა დედას, ელენეს: მას შემდეგ, რაც მისმა ძემ ქრისტეს სარწმუნოებას მთელ რომის იმპერიაში გამარჯვება მოუტანა, ის იერუსალიმში გაემგზავრა და იპოვა წმინდა ჯვარი, რომელზეც ჩვენი უფალი ეცვა ჯვარს. ამის შემდეგ წმინდა ელენემ, ქრისტეს განდიდების მოშურნემ, ააგო ტაძრები იერუსალიმში, ჯვარცმისა და აღდგომის ადგილებზე, ბეთლემში, მღვიმესთან, სადაც ჩვენი მაცხოვარი იშვა, კიდევ ერთი — ზეთისხილის მთაზე, საიდანაც ის ზეცად ამაღლდა, და ბევრი სხვა მთელ წმინდა მიწაზე, კვიპროსსა და სხვაგან. მას ავგუსტა უწოდეს. ის დაახლოებით ოთხმოცი წლის ასაკში მიიცვალა — ზოგის თქმით, 330 წელს, ზოგის კი — 336 წელს.