წმინდა ნიკოლოზი (შუა საუკუნეების რუსეთში — ნიკოლა) დიდი ქრისტიანი წმინდანია, რომელიც სასწაულებით განითქვა როგორც სიცოცხლეში, ისე აღსრულების შემდეგ. წმინდა ნიკოლოზი III საუკუნის მეორე ნახევარსა და IV საუკუნის პირველ ნახევარში ცხოვრობდა და მირის — მცირე აზიის ლიკიის დედაქალაქისა და მიტროპოლიის — მთავარეპისკოპოსი იყო. ქრისტიანული ეკლესიისადმი მსახურებისთვის მას არაერთხელ დევნიდნენ. ის დაახლოებით 345 წელს აღესრულა. 1087 წელს წმინდანის ნაწილები მირიდან გადაასვენეს ქალაქ ბარიში, აპულიაში (სამხრეთ იტალია); ეს მხარე XII საუკუნის შუა ხანებამდე ბერძნების მმართველობის ქვეშ იყო. შუა საუკუნეების რუსეთში კიევის მიტროპოლიტმა ეფრემმა (1097) დააწესა დღესასწაული წმინდანის ნაწილების გადმოსვენების აღსანიშნავად (ახალი სტილით 22 მაისი) და მისივე დროს შედგა წმინდა ნიკოლოზის მსახურება. მას შემდეგ რუსეთში წმინდა ნიკოლოზის ცხოვრება ლიტერატურულ ჟანრად ჩამოყალიბდა. წმინდა ნიკოლოზის იკონოგრაფია ბიზანტიურ ხელოვნებაში X–XI საუკუნეებში ჩამოყალიბდა. მთავარანგელოზ მიქაელის ეკლესიის ფრესკა კონსტანტინოპოლურ ტრადიციას მიჰყვება; ეს ერთადერთი ჩვენთვის ცნობილი წმინდა ნიკოლოზის სრული ტანით გამოსახულებაა X–XII საუკუნეებიდან — გადაშლილი სახარებით.
ხატი ხელით შესრულებული ზედმიწევნითი ასლია, ამიტომ ზომები ზუსტად განსაზღვრულია; კედელზე დასაკიდი კაუჭები ცხენის ნალის ლურსმნებია, ხოლო პერიმეტრზე ჩარჩოს დამჭერი ლურსმნები ისეთივეა, როგორიც დედანზე იყო. გამოსახულებები ტილოზე, ხელით არის დაწერილი გამოცდილი ხატმწერების მიერ, ბიზანტიური ხელოვნების ტრადიციული წესით. ხე ხალკიდიკში, ათონის მთის მიდამოებიდანაა — წიფელი, რომელიც დაძველების დამუშავებას კარგად ემორჩილება.
გამოსახულებები დაფარულია 950 სინჯის ვერცხლით, სპეციალური დამუშავებით, რომ იერი დროთა განმავლობაში უცვლელი დარჩეს. გამოსახულ წმინდანთა სახის, ხელებისა თუ სხვა ნაწილების ამონაჭრები სათითაოდ, ხელით, ლობზიკითაა შესრულებული. ასევეა შარავანდედებიც.
გადიდება
