წმინდა მოწამე დიმიტრი თესალონიკისა და ილირიის მფარველად ითვლებოდა. თესალონიკური გადმოცემით, დიმიტრი დიდგვაროვანი ოჯახიდან იყო, ძველი თესალონიკის მოქალაქეთა პროკონსული. ის ქრისტიანულ სარწმუნოებას აღიარებდა და ამისთვის იმპერატორ მაქსიმიანეს დროს, 306 წელს, მოწამეობრივად აღესრულა. წმინდა დიმიტრის არა მხოლოდ როგორც მოწამეს, არამედ როგორც ბრწყინვალე მეომარსაც ადიდებდნენ. სლავი ხალხები მას განსაკუთრებით სცემდნენ თაყვანს, როგორც თავიანთ მფარველსა და სამხედრო დამცველს. დიმიტრი თესალონიკელი ტახტზე მჯდომარედაა გამოსახული: მარცხენა ხელში ქარქაში უჭირავს, მარჯვენით კი მახვილს იშიშვლებს. ზედა მარცხენა კუთხეში, ღრუბლიანი ცის ფონზე, მაკურთხებელი ქრისტეა, მარჯვნივ კი მფრენი ანგელოზი, რომელიც დიმიტრის მოწამეობრივ გვირგვინს მიართმევს. დიმიტროვის ხატის ყველა მკვლევარმა შენიშნა, რომ მასში მისი დამკვეთის — მთავარ ვსევოლოდ დიდი ბუდის — განდიდებაა გამოხატული. დიმიტროვის მიძინების ტაძარი 1713 წელს აშენდა ძველი დიმიტროვის ტაძრის ადგილას, რომელიც მთავარ ვსევოლოდ დიდი ბუდის დაბადების პატივსაცემად იყო აგებული, დიმიტრის ხსენების დღეს.
ხატი ხელით შესრულებული ზედმიწევნითი ასლია, ამიტომ ზომები ზუსტად განსაზღვრულია; კედელზე დასაკიდი კაუჭები ცხენის ნალის ლურსმნებია, ხოლო პერიმეტრზე ჩარჩოს დამჭერი ლურსმნები ისეთივეა, როგორიც დედანზე იყო. გამოსახულებები ტილოზე, ხელით არის დაწერილი გამოცდილი ხატმწერების მიერ, ბიზანტიური ხელოვნების ტრადიციული წესით. ხე ხალკიდიკში, ათონის მთის მიდამოებიდანაა — წიფელი, რომელიც დაძველების დამუშავებას კარგად ემორჩილება.
გამოსახულებები დაფარულია 950 სინჯის ვერცხლით, სპეციალური დამუშავებით, რომ იერი დროთა განმავლობაში უცვლელი დარჩეს. გამოსახულ წმინდანთა სახის, ხელებისა თუ სხვა ნაწილების ამონაჭრები სათითაოდ, ხელით, ლობზიკითაა შესრულებული. ასევეა შარავანდედებიც.
გადიდება
