წმინდა ელენე, ძველებურად გაფორმებული ბიზანტიური ხატი

ხსენების დღე: 21 მაისი (3 ივნისი)

ის კონსტანტინე დიდის დედა იყო. მას შემდეგ რაც მისმა ძემ ქრისტეს სარწმუნოება მთელ რომის იმპერიაში გაამარჯვებინა, ელენე იერუსალიმს გაემგზავრა და იპოვა წმინდა ჯვარი, რომელზეც ჩვენი უფალი ეცვა. ამის შემდეგ წმინდა ელენემ, ქრისტეს სადიდებლად შურით აღვსილმა, ააშენა ეკლესიები იერუსალიმში — ჯვარცმისა და აღდგომის ადგილებზე, ბეთლემში — გამოქვაბულთან, სადაც ჩვენი მაცხოვარი იშვა, ზეთისხილის მთაზე, საიდანაც ის ზეცად ამაღლდა, და მრავალი სხვა მთელ წმინდა მიწაზე, კვიპროსსა და სხვაგან. ის ავგუსტად გამოაცხადეს, მისი გამოსახულება ოქროს მონეტებზე მოიჭრა და მის სახელზე ორ ქალაქს — ბითვინიასა და პალესტინაში — ელენოპოლისი ეწოდა. ღვთისმოსაობისთვის ასე განდიდებული ის უფალთან წავიდა დაახლოებით ოთხმოცი წლისა — ზოგის აზრით 330 წელს, სხვების აზრით 336 წელს.