წმინდა მოციქული ბართლომე, ძველებურად გაფორმებული ბიზანტიური ხატი

ხსენების დღე: 11 (24) ივნისი

წმინდა ბართლომე თორმეტ მოციქულთაგანი იყო და მისი სამშობლო გალილეა იყო; სახარებების ისტორიის მიხედვით მხოლოდ ეს არის ცნობილი მის შესახებ დანამდვილებით. მისი სამოციქულო ღვაწლის შესახებ ზოგი ამბობს, რომ ის არაბეთსა და სპარსეთში, და განსაკუთრებით ინდოეთში ქადაგებდა და მათ წმინდა მათეს მიერ თავდაპირველად ებრაულად დაწერილი სახარება მიუტანა, რომელიც ასი წლის შემდეგ იქ იპოვა პანტენმა, ყოფილმა სტოიკოსმა ფილოსოფოსმა და შემდეგ ალექსანდრიის ქრისტიანული სკოლის სახელოვანმა მასწავლებელმა. სხვა ცნობებით, ის სომხეთში წავიდა. ზოგის აზრით, მან სიცოცხლე ჯვარზე გაკვრით ან ცოცხლად ტყავის გაძრობით დაასრულა სომხეთის ალბანოპოლისში (ურბანოპოლისში). ამას სომეხთა მიერ შემონახული ძველი გადმოცემაც ადასტურებს. ზოგის აზრით, ბართლომე და ნათანაელი ერთი და იგივე პირია, რადგან მახარებლები, რომლებიც ბართლომეს ახსენებენ, ნათანაელს არ ახსენებენ, იოანე კი, რომელიც ერთადერთი ახსენებს ნათანაელს თორმეტთა შორის, ბართლომეზე არაფერს ამბობს. მართლაც, ბართლომე მამის სახელიდან მომდინარე სახელია — „თოლმაის ძე“, რაც „თამამს, მხნეს“ ნიშნავს, და ნათანაელს ეს შეიძლება მეტსახელად ჰქონოდა. თუმცა 22 აპრილის თვენის სვინაქსარის მიხედვით, ერთი და იგივე პირნი სიმონ ზილოტი და ნათანაელი არიან; მახარებლები, რომლებიც სიმონ ზილოტს (ანუ „კანანელს“) ახსენებენ, ნათანაელს არ ახსენებენ.