ხელნაკეთი ბიზანტიური ხატი: ღვთისმშობელი „ღირს არს“.
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი „ღირს არს“ ათონის მთის ყველაზე ცნობილი ხატია და კარეაში, პროტატონში ბრძანდება. მას ოცივე მონასტრის ბეჭედი ადევს და ყველა მათგანის საერთო მფარველად ითვლება.
გადმოცემით, 980 წლის 11 ივნისს, სენაკში, სადაც ხატი იყო დაბრძანებული, უცნობმა ბერმა, რომელმაც ღამის გათევა ითხოვა, მლოცველ მორჩილს პირველად უგალობა საგალობელი „ღირს არს...“. რადგან მორჩილმა ამ საკვირველი საგალობლის ჩასაწერად ვერც ქაღალდი იპოვა და ვერც მელანი, ბერს ქვის ფილა მიაწოდა. სტუმარმა თითით დაწერა საგალობელი, რომელიც სასწაულებრივად ამოიკვეთა ქვაზე, და გაუჩინარდა.
ამ სასწაულის შემდეგ ათონელმა ბერებმა ქვის ფილა პატრიარქ ქრისოვერგს გაუგზავნეს, რომელმაც საგალობელი ეკლესიის ღვთისმსახურებაში შეიტანა.
მას შემდეგ ყოველწლიურად, 11 ივნისს, ხატის „ღირს არს“ დღესასწაული აღინიშნება მთავარანგელოზ გაბრიელის პატივსაცემად, რომელიც, უეჭველად, სწორედ ის უცხო სტუმარი იყო.
მეგალინარი
ღირს არს ჭეშმარიტად, რაჲთა გადიდებდეთ შენ, ღმრთისმშობელო, მარადის სანატრელო და ყოვლადუბიწოო და დედაო ღმრთისა ჩუენისაო.
უპატიოსნესსა ქერუბიმთასა და აღმატებით უზესთაესსა სერაფიმთასა, განუჴრწნელად მშობელსა სიტყჳსა ღმრთისაჲსა, ჭეშმარიტსა ღმრთისმშობელსა შენ გადიდებთ.
ხატი „ღვთისმშობელი ღირს არს“ ბიზანტიური ხელოვნების ზუსტი ასლია. გამოცდილი ოსტატები მას ოქროთი ბეჭდვის მეთოდით ქმნიან: ფონი 22-კარატიანი ოქროს ხატწერის ფურცლებით დეტალურად იფარება.
საბოლოო დამუშავებისას ხატი პერიმეტრზე მუქი წითლით იღებება და სპეციალური ლაქით იპრიალება, რათა ბზინვარება შეინარჩუნოს.
იგი იწარმოება ბრტყელ ან ჩაღრმავებულ ხის ფუძეზე და კედელზე დასაკიდებლად არის მორგებული.
გადიდება
