ხელნაკეთი ბიზანტიური ხატი: წმინდანები კოზმანი და დამიანე, წმინდა უვერცხლონი.
ძმები კოზმანი და დამიანე, „წმინდა უვერცხლონი“, იმპერატორ კარინუსის დროს მკურნალობდნენ ფასის გარეშე და ავადმყოფებს მხოლოდ ქრისტეს რწმენას შეაგონებდნენ.
ჯადოქრობის ბრალდებით წმინდანები კოზმანი და დამიანე იმპერატორის წინაშე წარადგინეს, რომელმაც ქრისტეს უარყოფა მოსთხოვა. მათ უარი თქვეს, დაკითხვისას კი კიდევ ერთი სასწაული მოხდა: კარინუსს თავი უკუღმა შემოუტრიალდა. წმინდანებმა ის ლოცვით განკურნეს, კარინუსი დარწმუნდა და ქრისტიანობა მიიღო.
თუმცა მათი სახელისა და კურნებების დიდი სახელგანთქმულობის გამო, მათმა მოძღვარმა ისინი ქვებით ჩაქოლა.
ტროპარი
წმიდანო უვერცხლონო და საკჳრველთმოქმედნო, მოიხილენით უძლურებანი ჩუენნი: უსასყიდლოდ მიიღეთ, უსასყიდლოდ მოგუეცით ჩუენ.
კონდაკი
მადლი კურნებისაჲ მიიღეთ რაჲ, სიმრთელესა მიჰფენთ გასაჭირსა შინა მყოფთა, დიდებულნო და საკჳრველთმოქმედნო მკურნალნო; ამისთჳს მოხილვითა თქუენითა მტერთა კადნიერებაჲ დაამჴუენით და საკჳრველებითა თქუენითა სოფელი განკურნეთ.
ხატი „წმინდანები კოზმანი და დამიანე, წმინდა უვერცხლონი“ ბიზანტიური ხელოვნების ზუსტი ასლია. გამოცდილი ოსტატები მას ოქროთი ბეჭდვის მეთოდით ქმნიან: ფონი 22-კარატიანი ოქროს ხატწერის ფურცლებით დეტალურად იფარება.
საბოლოო დამუშავებისას ხატი პერიმეტრზე მუქი წითლით იღებება და სპეციალური ლაქით იპრიალება, რათა ბზინვარება შეინარჩუნოს.
იგი იწარმოება ბრტყელ ან ჩაღრმავებულ ხის ფუძეზე და კედელზე დასაკიდებლად არის მორგებული.