ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი და 12 მოციქული, ხელნაკეთი ლითონის ხატი

ღვთისმშობელი „დიდი პანაგია“ (ორანტა)

XIII საუკუნის პირველი მესამედი

„დიდი პანაგიის“ (ბერძნ. „ყოვლადწმინდა“) იკონოგრაფიული ტიპი, ლოცვისთვის აპყრობილი ხელებითა და მკერდზე მედალიონში გამოსახული ყრმა ქრისტეთი, ძველი მართლმადიდებლური ხატიდან — კონსტანტინოპოლის ბლაქერნის ტაძრის ღვთისმშობელ „ბლაქერნიტისადან“ მომდინარეობს. სახელწოდება „ღვთისმშობელი ორანტა“, რომლითაც ეს ხატი განითქვა, არაზუსტია, რადგან ორანტას იკონოგრაფია ღვთისმშობელს აპყრობილი ხელებით, მაგრამ ყრმის გარეშე გამოსახავს. „დიდი პანაგიის“ ხატი ყველაზე სრულად ავლენს განკაცების დოგმატის აზრს. ზედა კუთხეებში, მედალიონებში, მთავარანგელოზების — მიქაელისა და გაბრიელის — წელსზედა გამოსახულებებია. ქრისტე ემანუელის ჟესტი, რომელიც ორივე ხელით აკურთხებს — საეკლესიო კურთხევის ჟესტი — ნამუშევრის იშვიათი იკონოგრაფიული თავისებურებაა.

ხატი ორიგინალის ზუსტი ხელნაკეთი ასლია, ამიტომ მისი ზომები განსაზღვრულია. კედელზე ჩამოსაკიდი კაუჭები ნალის ლურსმნებია, ხოლო ჩარჩოს დამჭერი ლურსმნები ხატის კიდეებზე ორიგინალის მსგავსად განსხვავებულია. სახის, ხელებისა და სხვა დეტალების ღიობები ხელით, სათითაოდ იჭრება. ხე მუხისაა და ათონის მთის მხარიდან მოდის. ხატი მოვერცხლილია და სპეციალურად არის დამუშავებული, რათა წლების განმავლობაში არ შეიცვალოს.