ხსენების დღე: 4 (17) დეკემბერი
წმინდა ბარნაბა, სამოცდაათთაგანი, კვიპროსიდან იყო, ლევის ტომიდან, და გამალიელთან პავლეს თანამოწაფე. მას იოსე ერქვა, მაგრამ ბარნაბა, ანუ „ნუგეშის ძე“ ეწოდა, შესაძლოა, იმ იოსესგან გამოსარჩევად, რომელსაც ბარსაბა ერქვა და იუსტოსად იწოდებოდა. წმინდა ბარნაბას ყანა ჰქონდა, გაყიდა და ფული მოციქულებს მიუტანა. საულის პავლედ მოქცევამდე სწორედ ბარნაბა იყო სამოცდაათი მოციქულის წინამძღოლი, ქადაგებაში პირველი და მთავარი მოსაუბრე. დამასკოს გზაზე საულის ხილვის შემდეგ სწორედ ბარნაბამ შეიყვანა ის მოციქულთა შორის, როცა დანარჩენებს, საულის, როგორც ეკლესიის მდევნელის სახელის გამო, ჯერ კიდევ ეშინოდათ მისი; და კვლავ წმინდა ბარნაბამ მოუწოდა პავლეს ქადაგებისკენ და სტეფანეს ჩაქოლვის შემდეგ ტარსუსიდან ანტიოქიაში მოიყვანა სახარების გავრცელებაში შესაწევნად. წმინდა ბარნაბა მრავალ ადგილას ქადაგებდა სახარებას, პავლესთან ერთად მოგზაურობდა და ბოლოს მშობლიურ კვიპროსზე იუდეველებმა ქვებით ჩაქოლეს. ზენონის მეფობისას, 478 წელს, მისი წმინდა ნაწილები იპოვეს, და მკერდზე მათეს სახარება ედო, ბარნაბას ხელით ბერძნულად გადაწერილი. ეს სახარება ზენონს მიართვეს. ამის გამო კვიპროსის ეკლესიამ ავტოკეფალიის უფლება მიიღო, მის მთავარეპისკოპოსს კი, იმპერატორის მსგავსად, ბრძანებებისა და ეპისტოლეების მეწამული მელნით ხელმოწერის პრივილეგია მიენიჭა.