წმინდა ათანასე ათონელი, ძველებურად გაფორმებული ბიზანტიური ხატი

წმინდა ათანასეს სამშობლო ტრაპიზონი იყო. თავდაპირველად ბერად კიმინის მთაზე აღიკვეცა, რომელიც ბითვინიის მისიაშია, შემდეგ კი ათონის მთაზე წავიდა და დიდი მონასტერი დააარსა, რომელიც დიდი ლავრის სახელით არის ცნობილი. სათნოებით ისე განთქმული გახდა, რომ რომიდან, კალაბრიიდან, საქართველოდან და სხვა ადგილებიდან მასთან მოდიოდნენ მმართველები, მდიდარი და დიდგვაროვანი კაცები, წინამძღვრები და ეპისკოპოსებიც კი და მას ემორჩილებოდნენ. როცა მისი აღსრულების ჟამი მოახლოვდა, ღმერთმა გამოუცხადა, როგორ მოხდებოდა ეს, ასე რომ, მან შეძლო სულიერი შვილებისთვის დაერიგებინა, არ შეშფოთებულიყვნენ, როცა ეს აღსრულდებოდა. მასთან მისული მრავალი ადამიანისთვის ახალი ტაძარი შენდებოდა და მხოლოდ გუმბათი იყო დაუმთავრებელი. ექვს ძმასთან ერთად წმინდანი ტაძრის თავზე ავიდა ხელოსნების დასახმარებლად. გუმბათი ჩამოინგრა და ისინი ჩამოცვივდნენ. ხუთი მაშინვე დაიღუპა, წმინდანი კი სამი საათის შემდეგ აღესრულა. მისი წმინდა სხეული უხრწნელი დარჩა და სიკვდილის შემდეგ მრავალი სასწაული აღასრულა. ის დაახლოებით X საუკუნის ბოლოს აღესრულა.