ხელნაკეთი ბიზანტიური ხატი: წმინდა ელენე.
წმინდა ელენე კონსტანტინე დიდის დედა იყო და მცირე აზიის ბითვინიის ქალაქ დრეპანიდან იყო. 326 წელს ის იერუსალიმს ეწვია, სადაც გათხრების შემდეგ წმინდა ჯვარი აღმოაჩინა, რომლის ნაწილიც კონსტანტინოპოლში წაიღო.
მისი ძვირფასი შეწევნით მრავალი ტაძარი აშენდა, როგორიცაა წმინდა ჯვრის ტაძარი რომში, წმინდა მოციქულთა ტაძარი კონსტანტინოპოლში, შობის ბაზილიკა ბეთლემში და აგონიის ბაზილიკა ზეთისხილის მთაზე.
როცა კონსტანტინე დიდი, ანუ წმინდა კონსტანტინე, პირველი ქრისტიანი მეფე გახდა, დამკვიდრდა მისი დედასთან, წმინდა ელენესთან ერთად გამოსახვა ხატებზე, ფრესკებსა და კონსტანტინატებზე (ოქროს მონეტებზე, რომლებსაც ამულეტებად ატარებდნენ).
დაახლოებით 327 წელს წმინდა ელენე აღესრულა და მისი ნეშტი წმინდა კონსტანტინემ კონსტანტინოპოლში, წმინდა მოციქულთა ეკლესიაში გადაასვენა.
ტროპარი
ჯუარისა შენისა სახე ცათა შინა იხილა და, ვითარცა პავლე, წოდებაჲ არა კაცთაგან მიიღო; მოციქულმან შენმან მეფეთა შორის სამეუფო ქალაქი ჴელთა შენთა შეგვედრა; მეოხებითა ღმრთისმშობელისაჲთა დაიცევ იგი მარადის მშჳდობით, მხოლოო კაცთმოყუარეო.
ხატი „წმინდა ელენე“ ბიზანტიური ხელოვნების ზუსტი ასლია. გამოცდილი ოსტატები მას ოქროთი ბეჭდვის მეთოდით ქმნიან: ფონი 22-კარატიანი ოქროს ხატწერის ფურცლებით დეტალურად იფარება.
საბოლოო დამუშავებისას ხატი პერიმეტრზე მუქი წითლით იღებება და სპეციალური ლაქით იპრიალება, რათა ბზინვარება შეინარჩუნოს.
იგი იწარმოება ბრტყელ ან ჩაღრმავებულ ხის ფუძეზე და კედელზე დასაკიდებლად არის მორგებული.