ძველებურად გაფორმებული ბიზანტიური ხის ხატი: ღვთისმშობელი ოდიგიტრია (გზის მაჩვენებელი).
ღვთისმშობლის „ოდიგიტრიის“ სასწაულთმოქმედი ხატი ისტორიულად ჩვენი ეკლესიის პირველი ხატია, როგორც ამას ღვთისმშობლისადმი სავედრებელი კანონის ქებაც მოწმობს:
„დადუმნენ ბაგენი უღმრთოთანი, რომელნი არა თაყუანის-სცემენ პატიოსანსა ხატსა შენსა, რომელსა ოდიგიტრია ეწოდების და რომელი დაგჳხატა ჩუენ ლუკა მოციქულმან და მახარებელმან“.
გადმოცემის თანახმად, ხატს სახელი ღვთისმშობლის მიერ აღსრულებული სასწაულიდან ეწოდა: იგი ორ უსინათლოს გამოეცხადა და კონსტანტინოპოლში, ოდიგიტრიას ღვთისმშობლის მონასტერში მიიყვანა, სადაც მხედველობა დაუბრუნა.
ოდიგიტრიას ღვთისმშობლის ხატი მრავალი წლის განმავლობაში ათონის მთაზე, ვატოპედის წმინდა მონასტერში იყო, ვიდრე 1730 წელს საკვირველად ქსენოფონტოსის წმინდა მონასტერში არ აღმოჩნდა. ბერებმა ხატი უკან, თავის ადგილას დააბრუნეს, მაგრამ იგი კვლავ იდუმალად ქსენოფონტოსის წმინდა მონასტერში აღმოჩნდა.
მას შემდეგ ხატი ქსენოფონტოსის წმინდა მონასტერშია და იქ ეთაყვანებიან — იქ დაასვენეს ბერებმა, რომელთაც ღვთისმშობლის ნება პატივი სცეს.
დაძველების ტექნიკა ხატს ხელით, ზედმიწევნით ფრთხილად ედება და დროის იერს სძენს, გამოსახულება კი მხატვრულ დეტალებს სრულად ინარჩუნებს.
კიდეებისკენ დაძველების ეფექტი უფრო თვალსაჩინოა: გაცვეთილი კიდეები ხატს „ოდიგიტრია“ განსაკუთრებულ იერს აძლევს.
საბოლოო დამუშავებისას ხატი სპეციალური ლაქით პრიალდება, რათა დროს გაუძლოს.
შენიშვნა: მზა ხატი შესაძლოა ოდნავ განსხვავდებოდეს კატალოგის ფოტოსგან.